SGK İlaç Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kanser tedavisinde yaşamsal rol oynayan akıllı ilaç ve immünoterapi tedavilerinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) listelerinde yer almadığı gerekçesiyle reddedilmesi, hastalar ve müvekkillerimiz için telafisi imkânsız sonuçlar doğurabilmektedir. SGK’ya karşı açılacak ilaç bedelinin karşılanması ve ihtiyati tedbir davalarında görevli ve yetkili mahkemenin doğru tespiti, davanın görev yönünden reddedilerek zaman kaybedilmesini önlemek adına sürecin en kritik aşamasıdır.

1. Görevli Mahkeme Tespiti: Sigortalılık Statüsüne Göre Hangi Mahkeme?

SGK ilaç bedeli karşılama davalarında görevli mahkeme belirlenirken tek bir genel mahkeme türü bulunmamaktadır. Görevli yargı mercii, hastanın veya bakmakla yükümlü olunan sigortalının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu altındaki statüsüne göre şekillenir:

A. 4/1-a (SSK) ve 4/1-b (BAĞ-KUR) Sigortalıları İçin: İŞ MAHKEMELERİ

Özel sektör çalışanları (4/a), kendi adına bağımsız çalışanlar (4/b – BAĞ-KUR) ve bunların bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları tarafından SGK aleyhine açılacak ilaç bedeli karşılanması davalarında görevli mahkeme İş Mahkemeleridir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 5 ve 5510 sayılı Kanun m. 101). İş mahkemesinin kurulmadığı müstakil ilçelerde ise dava, İş Mahkemesi Sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır.

B. 4/1-c (Emekli Sandığı – Devlet Memurları) İçin: İDARE MAHKEMELERİ

657 sayılı Kanuna tabi memurlar, kamu görevlileri ve Emekli Sandığı mensupları için SGK veya Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından verilen ilaç ret kararları birer idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri uyarınca görevli yargı kolu İdare Mahkemeleridir.

2. Yetkili Mahkeme Tespiti: Dava Hangi İldeki Mahkemede Açılmalıdır?

Görevli mahkeme türü belirlendikten sonra davanın coğrafi olarak hangi il veya ilçe mahkemesinde açılacağı (yetkili mahkeme) kuralı uygulanır:

• Genel Yetkili Mahkeme: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 6 uyarınca, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın veya ilacın ödenmesini reddeden Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi’nin (SSGM) bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
• Hastanın İkametgâhı Yetkisi: İş mahkemelerindeki yetki kuralları ve haksız işlemden doğan uyuşmazlıklarda davacı hastanın yerleşim yeri (ikametgâh) mahkemesinin de yetkili kabul edildiğine dair emsal kararlar mevcuttur. Ancak gecikmesiz sonuç almak için işlemi tesis eden SGK biriminin yerel yetki alanı tercih edilmelidir.

3. Tedavi Aksamadan İlaç Erişimi: İhtiyati Tedbir ve Yürütmeyi Durdurma

İlaç davası açılırken asıl davanın sonuçlanması aylar sürebileceğinden, dava dilekçesiyle birlikte mutlaka acil tedbir talebinde bulunulmalıdır:

• İş Mahkemelerinde İhtiyati Tedbir (HMK m. 389): Mahkemeden hastanın yaşama ve sağlık hakkı Anayasal güvence kapsamında gözetilerek, “Dava sonuçlanıncaya kadar kanser ilacı bedelinin SGK tarafından kesintisiz ve bedelsiz olarak karşılanması” yönünde tedbir kararı istenir.
• İdare Mahkemelerinde Yürütmenin Durdurulması (İYUK m. 27): TİTCK veya SGK ret işleminin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacağından yürütmenin durdurulması talep edilir.

4. Dava Öncesinde Zorunlu Adım: SGK İdari Başvurusu

Mahkemeye başvurmadan önce mutlaka ilgili SGK birimine (Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezine) hekim onaylı Sağlık Kurulu Raporu, reçete ve tıbbi endikasyon belgeleri ile yazılı başvuru yapılmalıdır. SGK’dan resmi “Ret Kararı” alınmadan açılan davalar dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilebilir.

Hukuki Destek ve Danışmanlık

Av. Gülçin Kahraman Gedik Hukuk Bürosu olarak, akıllı ilaç ve immünoterapi erişim davalarında ELREXFIO®, RETEVMO®, TECENTRIQ®, KEYTRUDA®, TRODELVY®, OPDİVO®, ELAHERE®, LUMAKRAS® gibi pek çok hayati tedavide elde ettiğimiz emsal ihtiyati tedbir ve bedel iadesi kararları ile kanser hastalarımızın yanındayız.